saberblog

Z Damaszku pojechaliśmy do Aleppo, nazwy znanej z reportaży o kryzysie, wojnie, wojnie domowej – nazywajmy to jak chcemy. Ale czytanie o mieście, które zostało zrównane z ziemią, a zobaczenie go to dwie zupełnie różne rzeczy. Chociaż imponująca cytadela nadal stoi (choć obecnie jest niedostępna z powodu lutowego trzęsienia ziemi), suk był w dużej mierze pustą skorupą. Od tego czasu wszelkie prace renowacyjne finansowane były przez sektor prywatny lub z darowizn, a nie przez rząd, który – cytując ponownie mojego przewodnika – jest „bankrutem”. Rosja i Chiny, główni międzynarodowi poplecznicy Assada, mają własne problemy z zaopatrzeniem.

Homs był jeszcze bardziej otrzeźwiający. Jedna część miasta – „broniona” przez siły syryjskie – była zaskakująco nienaruszona, ale po drugiej stronie linii obronnej było widać głównie tylko zniszczenie. Tu i ówdzie w surowym budynku mieściły się firmy oferujące jakieś usługi – napoje czy naprawy – ale trudno było sobie wyobrazić, że zbliża się jakakolwiek większa przebudowa. Podobnie jak w Aleppo, niedawne trzęsienie ziemi spowodowało kolejną lawinę zniszczeń. Życie toczyło się dalej, ale nie wyglądało na to, żeby istniało. Oprócz zniszczeń wojennych, podziwialiśmy także wiele zabytków, które kiedyś znane były turystom. Krak des Chevaliers, niezwykły XII-wieczny zamek krzyżowców, był w dużej mierze opuszczony, podobnie jak Afamia, imponująco kolumnadowa grecko-rzymska aleja, obecnie częściej odwiedzana przez zwierzęta gospodarskie niż turystów mających obsesję na punkcie ruin. Niektóre atrakcje były niedostępne ze względu na zniszczenia spowodowane trzęsieniem ziemi, ale to nie miało większego znaczenia – Syria jest tak przepełniona historią, że łatwo było znaleźć alternatywy.

Droga do Aleppo i mijane widoki za oknem autobusu przygotowywały nas do tego co mieliśmy zastać na miejscu. Podróżując po Syrii należało przygotować się na dziesiątki kontroli i punkty kontrolne ulokowane wzdłuż najważniejszych dróg otaczających kraj. Każdy check point wyglądał podobnie: rozłożone barierki, zwykle z opon worków, prowizoryczne drewniane zapory, kilku żołnierzy chowających się przed słońcem w lichej budce, flaga Syrii i kilkanaście malunków z podobizną Sadata.

Im bliżej Aleppo, tym więcej spotykaliśmy terenowych aut z logo ONZ.

To jak wygląda obecnie suk w Aleppo jest okrutnie smutnym i przygnębiającym widokiem: powyłamywane drzwi, rozpadające się belki i filary, wystające kamienie grożące zawaleniem, dziury po kulach, wybuchach, ślady ognia i walk, hałdy gruzu i odpadków. Wśród tego obrazu dewastacji i ruiny bezdomne zwierzęta, dorośli, dzieci i próby powrotu do normalności. Źle się czułem robiąc zdjęcia tym ponurym obrazom, jeszcze gorzej próbując pozować na ich tle.

Po całym dniu chodzenia i zwiedzania padam na twarz, 40 stopni, brak wilgotności a zamiast tego olbrzymia suchość powietrza też mogą człowieka wykończyć. Nie da się oddychać tym żarem.

Stare miasto Damaszku jest uważane za jedno z najstarszych stale zamieszkanych miast na świecie. Kalifat Umajjad utworzył Damaszek jako stolicę, tworząc scenę dla stałego rozwoju miasta jako żywego muzułmańskiego, arabskiego miasta, na którym każda kolejna dynastia pozostawia swój ślad.

Pomimo dominujących wpływów islamu, w mieście widoczne są ślady kultur rzymskiej i bizantyjskiej: dzisiejsze miasto opiera się na rzymskim planie, utrzymuje orientację greckiego miasta, bo wszystkie jego ulice są zorientowane na północ-południe lub wschód-zachód.

Mohammed przeczołgał nas dzisiaj po atrakcjach Starego Miasta, które są piękne, ale współczułem podróżującym w naszej grupie kobietom, bo aby wejść do wielu z tych atrakcji musiały zakrywać ciało, głowę i włosy nakładając na siebie czarne brudne pożyczone szmaty.

Na wąskich uliczkach miasta co krok spotyka się zdjęcia i podobizny Al-Asada, wychodząc rano z hotelu zacząłem je liczyć, ale po któryś -dziestym przestałem liczyć. Przy wejściu na suk, meczetów, na skrzyżowaniach ulic dużo kontroli wojskowych, nie wolno robić im zdjęć o czym przypomina się nam na okrągło. Wśród młodych żołnierzy z karabinami mam wrażenie że dużo jest dzieci i młodzieży, co przypomina o tragedii, która wciąż przetacza się przez kraj.

Mieszkańcy są jednak przyjaźnie nastawieni do turystów, często jesteśmy zaczepiani i pozdrawiani, często obdarowani uśmiechem, prosi się nas o zdjęcia, a czasami też o pieniądze.

Przez cały dzień nic nie jadłem, nie miałem nawet apetytu, regularnie uzupełniając tylko zapasy wody.

Wieczorem umówiliśmy się w kilka osób na wspólną kolację: dwie Brytyjki, Japończyk, Brazylijczyk i ja. Jesteśmy zdrowo szurniętą zgrają przypadkowych osób. Przy jedzeniu rozmowa przeszła na temat kuchni świata i najbardziej obrzydliwych rzeczy, które próbowaliśmy podczas naszych podróży. Zaczęło się niewinnie od smalcu, kaszanki, flaków, pasztetu z królika, kabanosów z koniny, wątróbki, kwaśnego mleka, poprzez włoską trippe czy casu marzu – zgniły ser owczy nafaszerowany larwami muchy serowej, haggis – specjał szkockiej kuchni narodowej mieszanki zmielonych owczych podrobów (serca, wątroby i płuc. Shinichi rzucił na tapet trująca rybę fugu, balut – zapłodnione kacze jajo z Filipin, skandynawski hakarl – islandzka potrawa z rekina, który zaraz po złapaniu, zakopywany jest pod ziemią na okres od 2 do 6 miesięcy. Islandczycy czekają, aż mięso się rozłoży, po czym wykopują je, kroją na kawałki i tak podają do jedzenia. Hakarl ma silny zapach amoniaku i bardzo intensywny smak. Kolega z Japonii rozbił bank określając smak jednej z potraw jako smak oblizywanej toalety, przy tym okazał się prawdziwym znawcą koreańskich sannakji – małych, żywych ośmiornic krojonych i polewanych olejem sezamowym, których macki nadal się wiją się w buzi i przyklejają się do podniebienia. Skorpiony, pająki, świnki morskie, smażone tarantule, szczury, czy grillowane psy z Konga nikogo już nie obrzydzały.

Zagadka: czego Chińczyk nigdy nie weźmie do ust co ma cztery nogi?

Odpowiedź: stołu.

Kurtyna