saberblog

Na wschód od Kuwejtu, zaledwie 15 kilometrów od brzegu, leży Failaka – niewielka wyspa, którą dziś zamieszkuje może z 200 osób. Można się tam dostać promem w nieco ponad pół godziny. Na pierwszy rzut oka wygląda spokojnie, niemal sennie, ale pod powierzchnią tej ciszy kryje się historia pełna dramatyzmu i kontrastów. Prywatnie trudno jest się tam dostać ze względu na nieregularne połączenia, w związku z tym że stanowiliśmy zorganizowaną grupę naszemu przewodnikowi udało się wynająć łódkę która nas tam zawiozła.

Pbecnie Failaka jest miejscem działalności wielu misji archeologicznych, które odkrywają kolejne ślady starożytnych kultur. Znaleziono tu pieczęcie, monety, fundamenty fortec i świątyń – ślady niezwykłej historii, w której spotykały się kultury Wschodu i Zachodu.

Nazwa „Failaka” oznacza „posterunek” lub „placówkę”. To dobre określenie, bo wyspa od wieków pełniła strategiczną funkcję – była punktem handlowym, miejscem wymiany kulturowej, ale i militarnym bastionem.

Historia wyspy przybrała dramatyczny obrót w 1990 roku, gdy podczas inwazji Iraku na Kuwejt wyspa została zajęta przez irackie wojska. Stoczono tu bitwę między kuwejckimi żołnierzami a Irakijczykami – przegraną przez tych pierwszych. W czasie okupacji Irakijczycy założyli na wyspie bazę wojskową, a ludność cywilna została wysiedlona. Po wyzwoleniu Kuwejtu w 1991 roku wyspa była zaminowana i zniszczona, a jej mieszkańcy długo nie mogli na nią wrócić.

Do dziś można tu zobaczyć pozostawione wraki czołgów, ciężarówek i sprzętu wojskowego – milczące świadectwo tamtych wydarzeń. To niezwykłe, trochę złowrogie muzeum pod gołym niebem, które jednocześnie fascynuje i przygnębia.

Po wojnie wyspę rozminowano i częściowo otwarto dla turystów. Dziś, mimo że nadal w pewnym stopniu wykorzystywana jest przez wojsko, Failaka zaczyna wracać do życia. Powstał tu niewielki kurort azyl z plażami, palmami i niewielkimi hotelami gdzie Kuwejtczycy przyjeżdżają na weekendowy odpoczynek. Rząd planuje rewitalizację wyspy w taki sposób, by połączyć nostalgię z nowoczesnością – zachować jej urok i pamięć o przeszłości, a jednocześnie stworzyć przestrzeń dla turystyki ekologicznej i edukacyjnej. Failaka ma wszystko, by stać się mostem między przeszłością a przyszłością: piaszczyste plaże, krystalicznie czystą wodę, dziką przyrodę i archeologiczne skarby. Stojąc tam, wśród ruin i wraków, trudno nie poczuć, że to miejsce symbolizuje cały Kuwejt – kraj, który z pustyni i wojennej traumy buduje nowe, spokojne życie.

Nie będę ściemniał – Kuwejt kojarzył mi się dotąd co najwyżej z operacją „Pustynna Burza” i ogromnymi złożami ropy naftowej. Planując podróż do Arabii Saudyjskiej, wiedziałem jednak, że muszę choć na chwilę zahaczyć o to maleńkie państwo, z czystej ludzkiej ciekawości.

W Kuwejcie do naszej grupy dołączyły dwie nowe osoby. Ponieważ reszta znała się już dobrze, zaproponowaliśmy im wspólną kolację i wieczorny spacer. Kuwejt odebrałem jako miejsce bezpieczne, czyste i nowoczesne – zachwyca architekturą, ale wymaga też przestrzegania lokalnych zasad. Nasza pilotka przypomniała nam, żeby mimo upału nie wychodzić w krótkich spodenkach. Nie dlatego, że są zakazane, ale, jak powiedziała, „będziecie jedynymi tak ubranymi na ulicy”.

Co ciekawe, w pobliskim parku Al Shaheed okazało się, że to raczej my byliśmy w mniejszości. Wszyscy lokalni mężczyźni chodzili w spodenkach. Tłumaczyłem to sobie tym, że przyszli tu biegać a w tradycyjnych kefijach czy długich szatach byłoby im przecież niewygodnie.

Jak w wielu innych krajach regionu, często brakowało nam chodników. Tutaj się po prostu nie spaceruje, dotarcie gdziekolwiek pieszo jest wyzwaniem, a na krótkich dystansach szkoda było czekać na Ubera. Przechodzenie przez trzypasmową ulicę to prawdziwa sztuka przetrwania, o czym przekonywaliśmy się kilka razy dziennie.

Sam park Al Shaheed zrobił na mnie przyjemne wrażenie: zadbany, pełen zieleni i kontrastów, z jednej strony pustynny klimat, z drugiej spektakularne fontanny i restauracje serwujące przepyszne jedzenie. Co chwila mijaliśmy grupki mężczyzn zasiadających w dwanije, czyli wieczornych męskich zgromadzeniach towarzyskich.

Kuwejt nie posiada naturalnych źródeł wody pitnej, całość pozyskuje z odsalania wody morskiej, co pochłania ogromne ilości energii. Trudno mi sobie wyobrazić, jak kosztowne musi być utrzymanie tych wszystkich parków i zielonych trawników przy temperaturach sięgających latem niemal 50°C.

Miejscem, które szczególnie zapadło mi w pamięć, było Muzeum Męczenników, z zewnątrz wyglądający jak wojenny urbex – zniszczone fragmenty budynku, ściany podziurawione kulami. Wszystko pozostawiono celowo, by przypominało o krwawej, dziesięciogodzinnej obławie sił irackich na kuwejcką partyzantkę. Naprzeciwko muzeum stał iracki czołg użyty w bitwie niemal symboliczny świadek tamtych wydarzeń.

Kuwejt to jedno z najbogatszych państw świata pod względem zasobów ropy, jej złoża leżą tak płytko, że koszty wydobycia są najniższe na świecie. Nic dziwnego, że kraj jest od niej całkowicie uzależniony. W KOC Center mogliśmy poznać technologie wydobycia i zobaczyć wystawę poświęconą katastrofie z 1991 roku, gdy wycofujący się Irakijczycy podpalali szyby naftowe. To, co czytałem kiedyś w raportach podczas projektu w Katarze, tutaj mogłem zobaczyć na własne oczy i poczuć skalę zniszczeń.

Ogromne wrażenie zrobił też na mnie targ rybny, mieszczący się w pięknym budynku w kolorze pustyni, tuż przy porcie. Stąd rozciągał się wspaniały widok na zatokę pełną jachtów i wieżowców. Pomimo intensywnego zapachu i śliskich chodników pokrytych resztkami ryb, warto było się tam wybrać po to tylko by zobaczyć dziesiątki egzotycznych gatunków o niezwykłych kształtach i kolorach.

Nie sposób pominąć Souk Mubarakiya – ogromnego bazaru, którego historia sięga ponad 200 lat, czyli czasów sprzed odkrycia ropy. Zniszczony w czasie wojny został odbudowany i dziś uchodzi za najbardziej autentyczne i klimatyczne miejsce w całym Kuwejcie.

Nasz samolot do Kuwejtu mieliśmy dopiero po południu, więc zdążyłem się wyspać, spokojnie zjeść śniadanie, pożegnać z tymi, którzy wracali do domu, spakować i dotrzeć na lotnisko. Lotnisko w Dżuddzie jest nowoczesne i bardzo przyjemne, a wszystkie procedury poszły nam wyjątkowo sprawnie. Sam lot też nie był uciążliwy – do Kuwejtu leci się zaledwie dwie godziny, a 3/4 miejsc w samolocie było wolnych.

Ucieszyłem się, gdy okazało się, że dostałem siedzenie z dodatkowym miejscem na nogi. Komfort jednak nie trwał długo – obok mnie przysiadł się obleśny saudyjski dziadek, który przez całą podróż dłubał w nosie (prawdopodobnie w poszukiwaniu ropy naftowej), a następnie z uporem godnym geologa formował znaleziska w kulki i pstrykał nimi w podłogę. Jego żona, w stroju przypominającym ninja, siedziała niewzruszona i czytała Koran. Zresztą nie tylko ona – wielu pasażerów, głównie mężczyzn, recytowało wersety, podczas gdy ja, nieco z innego świata, przeglądałem telefon.

Na szczęście lot trwał tylko dwie godziny, więc nic nie zdążyło mnie bardziej obrzydzić.

Kuwejt to niewielki kraj, z równie niewielką liczbą mieszkańców, za to z ogromną rzeszą przyjezdnych expatów. Mówi się, że Kuwejt jest nudny – z każdej strony otacza go pustynia, a przez lata był brytyjskim protektoratem. Coś w tym jest, ale z drugiej strony kraj ma też swoje zalety, które łatwo dostrzec, gdy tylko zejdzie się z utartych ścieżek.