saberblog

Okazało się, że to co oferuje w swoim programie Lupine, znacznie różni się od tego co postanowił pokazać mi mój przewodnik. Po tym jak nie zostawił mnie z problemem, od razu zaproponował pomoc w dostaniu się do konsulatu, nieproszony z własnej inicjatywy skontaktował się z lokalnymi władzami by ułatwić nam przejazd przez Irak – mam do niego duże zaufanie i nie narzucam mu swoich widzimisię. 

Dziś w drodze do Deraluk zatrzymaliśmy się zobaczyć krystalicznie czystą błękitną wodę. Przygoda nie zapowiadała niczego wyjątkowego, po dojechaniu na miejsce zabrałem tylko lekki plecak. Ścieżki nie byli, po kamieniach przeszliśmy przez większy strumyk, gdzie oczywiście na ostatnim śliskim kamieniu noga mi się podwinęła i wpadłem jedną stopą do wody. Potem było już tylko gorzej, przejście po wąskiej skarpie w kierunku tamy, z jednej strony woda a z drugiej kilkudziesięciometrowa przepaść. Krajobraz owszem piękny, wiejski dość dramatyczny, z rzekami przypominającymi węże, które płyną między kanionami, olbrzymi wybór punktów widokowych. Po przejściu paruset metrów przestało mi się podobać, w głowie mi się zakręciło patrząc w kilkudziesięciometrową przepaść. W dodatku w plecaku miałem telefony, kasę, ipady, paszport, power banki i sama myśl że miałbym wpaść do wody wcale nie mobilizowały mnie by iść dalej. Nie wytrzymałem stresu związanego z wysokością, wskoczyłem do wartkiego strumienia lodowatej wody sącząc po polsku soczyste przekleństwa. Każdy krok wydawał się aktem odwagi, podłoże było bardzo śliskie, w każdej chwili mogłem się przewrócić, byłem zły że Murtada mnie nie uprzedził.

Wracając z Deraluk zatrzymaliśmy się jeszcze w kilku miejscach. Udało mi się kupić bilet na powrót samolotem do Berlina. Zależało mi już tylko żeby szybko i bezpiecznie wrócić do Europy.

Erbil, stolica irackiego Kurdystanu, prężnie rozwijające się miasto nabierające coraz większego blasku, widać bogactwo w postaci infrastruktury, lokalnych dróg, piętrzących się w górę wysokich budynków, markowych sklepów i aut którymi poruszają się mieszkańcy. Wiele miejsc po drodze było zamkniętych: w Lalish odbywało się jakieś święto, na które mnie nie wpuszczono, w Erbilu zamknięty meczet. Im bliżej daty wylotu, tym więcej myślałem o tym czy uda mi się wsi wsiąść do samolotu i wrócić do Europy.

Wyjeżdżając z miasta przejeżdżaliśmy przez dzielnicę rządową. Budynki ministerstw, parlamentu oraz innych obiektów o charakterze politycznym często otoczone są płotem, a przy wjeździe ustawione są posterunki ochrony.

Wieczór przed wylotem spędziliśmy w okolicach cytadeli. Mieszanka mniej lub bardziej eleganckich restauracji, fast foodów, street foodów, pubów sportowych, barów z shishą, czajowni robi po zmroku niesamowite wrażenie. Była pyszna grillowana ryba i tabulah.

Szczerość okazała się moim ratunkiem. Jeszcze tego samego wieczoru, kiedy siedzieliśmy na kawie przy Erbil Square, niespodziewanie podszedł do mnie…Ahmed. Rozpoznał mnie w tłumie, w pierwszej chwili miałem nietęgą minę – obawiałem się, że zaraz dostanę w twarz albo usłyszę pretensje albo nieprzyjemne słowa. Na szczęście nic takiego się nie wydarzyło.

Nazajutrz rano ruszyliśmy do Kanionu Rawanduz, który znajduje się na północ od stolicy. To miejsce zapiera dech w piersiach – położone wśród imponujących gór Zagros, rozciąga się na ponad 20 kilometrów. Surowe klify, głębokie wąwozy i kaskadowe wodospady tworzą niesamowite widoki. Znajomy otworzył tam niedawno mały hotel i udało nam się zatrzymać tam na noc. Widok z balkonu był po prostu spektakularny. Pogoda niezmiennie dopisuje, chociaż wieczory są tu chłodniejsze niż w innych częściach Iraku.

Od kilku dni na obiad i kolację serwujemy sobie głównie kurczaki, którymi powoli zaczynam być przejedzony. Jeszcze jeden kurczak i chyba sam bym zniósł jajko! Dlatego dziś na kolację była pizza.

Kolejnym punktem na naszej trasie była jaskinia Shanidar – prawdziwy cichy strażnik czasu, pełen tajemnic sprzed tysięcy lat. To miejsce jest skarbnicą odkryć archeologicznych, rzucając światło na życie pierwszych ludzi, którzy niegdyś szukali schronienia w jej skalnych zakamarkach. Z historią sięgającą dziesiątek tysięcy lat, jaskinia Shanidar nadal fascynuje naukowców i miłośników historii. W jej wnętrzu odkryto szczątki aż dziesięciu neandertalczyków.

Studio BBC wyprodukowało w maju dla platformy NETFLIX Sekrety Neandertalczyków, historię o jednej z najważniejszych prehistorycznych jaskiń na planecie. Film dokumentalny, przedstawia nowe odkrycia i postępy w nauce, prowadzące do głębszego zrozumienia naszych „krewnych”. Okazało się że Neandertalczycy przetrwali ponad 300 000 lat, ale z jakiegoś powodu odeszli, a my pozostaliśmy. Archeologiczna przygoda miała na celu zrozumienie, jak odnosili tak duże sukcesy przez tak długi czas i dlaczego zniknęli. 

Z powodu niespodziewanej sytuacji z paszportem, musiałem nieco zmodyfikować swoje plany podróży po Iraku. Pierwszy tydzień miałem zaplanowany z Murtdazą, który w poniedziałek miał zawieźć mnie do Erbilu, a od wtorku na pięć dni miałem być pod opieką lokalnego kurdyjskiego przewodnika Ahmeda. Kiedy pojawiły się problemy, nowy znajomy z Iraku okazał się niezwykle pomocny – zawiózł mnie do konsulatu, skontaktował się z Biurem Wywiadu ds. Bezpieczeństwa Turystycznego, zorganizował dodatkowe noclegi i dostosował plan zwiedzania do mojej sytuacji, nie biorąc za to ani dolara. Dzięki niemu czułem się o wiele spokojniejszy i bezpieczniejszy.

Wizyta w konsulacie przebiegła szybko, choć więcej czasu zajęło mi przejście przez bramkę ochrony. Coś nie działało, więc po około kwadransie poproszono mnie, abym wrócił następnego dnia. I tu Murtdaza znów okazał się niezwykle życzliwy – sam zaproponował, że następnego dnia pojedziemy razem, dostosowując przy tym nasz plan zwiedzania tak, abyśmy mieli czas na wizytę w konsulacie.

Rozmawiając z nim, doszedłem do wniosku, że lepiej będzie, jeśli spędzę kolejne dni z nim i naszym kierowcą w Kurdystanie, niż zmieniać przewodnika. Na szczęście, nie było żadnych przedpłat, więc mogłem zrezygnować z wycieczek z Ahmedem bez ponoszenia kosztów. Napisałem do Ahmeda szczerze, że mam problem z paszportem, czekam na nowy, mój lot został odwołany, i nie wiem, czy zostanę tu tydzień, czy może tylko dwa dni. Wyjaśniłem też, że będę musiał wracać na tymczasowym paszporcie, który nie wszędzie jest akceptowany. Wiedziałem, że stawiam go w trudnej sytuacji, i nie czułem się z tym dobrze.

Niełatwo było mi dziś w nocy zasnąć. Prawie do rana przeleżałem w łóżku zasypiając może dopiero po 4. Wierciłem się i kręciłem. Późnym wieczorem dostałem jeszcze info od konsula że kopię noty do irackiego MSZ, z prośbą o wpuszczenie mnie do północnego Iraku, prześlą mi dopiero we wtorek albo środę. Nie było mi to rękę, zirytowałem się bo doskonale wiedział kiedy planuję wjazd do Erbilu dlatego na oparach cierpliwości ostatni raz grzecznie, ale stanowczo napisałem mu rozumiem, że był weekend i święto narodowe. Ale jeśli ich placówka miałaby możliwość oraz chęć udzielenia mi pomocy, to bardzo zależałoby mi na otrzymaniu poświadczenia naszybciej jak się da.

Długo nie było żadnej odpowiedzi, a potem coś w stylu, że tak się nie da i lepiej zaczekać.

Przed wyjazdem z Mosulu pojechaliśmy najpierw na śniadanie, ale nie byłem wstanie nic przełknąć, wypiłem tylko kawę a właściciel baru poczęstował mnie papierosem. Poszliśmy przejść się po lokalnym bazarze, zobaczyć jakie spustoszenia zostawiły po sobie walki o Mosul – ISIS walczący z armią iracką i wojskami sprzymierzonymi. Widoki przygnębiające jak w Aleppo.

Z Mosulu do Erbilu jest niecałe 85 km, trasę pokonuje się w 60-90 minut.  Pierwszy punkt kontroli przejechaliśmy bezproblemowo. Pokazałem paszport, potem stronę z wizą, od razu machnęli nam żeby odjechać. Drugi punkt kontroli przepuścił nas bez sprawdzania czegokolwiek. Wtedy poczułem że to może się udaċ, że kontrole są pobieżne, że przejadę cały Irak na improwizowanym paszporcie. Lepiej się wtedy poczułem, trochę zeszło ze mnie ciśnienie, zacząłem rozmawiać na luzie z przewodnikiem, bo od rana byłem raczej małomówny.

Trzeci główny punkt kontrolny a zarazem granica regionu wyglądał już jak przejście graniczne z prawdziwego zdarzenia. Duży wiata, kilka pasów, na każdym po kilka stanowisk, barierki, saperzy, mnóstwo obsługi, policji. Pan w uniformie poprosił o nasze dokumenty, pobieżnie je sprawdził, kazał otworzyć bagażnik, po czym pomachał żeby jechać dalej. Kolejny pan w ogóle nie był zainteresowany naszymi dokumentami, zadawał pytania po arabsku, pytał się o mnie i też pozwolił jechać dalej. Murtda uśmiechnął się pod nosem i skomentował tylko, że nie wierzy że to się dzieje naprawdę. Trzeci, najbardziej niepozorny pan, kazał nam zawrócić, zjechać na pobocze i przejść przez tzw. procedurę wjazdu. Kierowca zrobił jak mu kazano, wróciliśmy do punktu wyjścia, ale do punktu wydającym jakieś podstemplowane kwitki nie poszedłem, zostałem sam w samochodzie. Po kwadransie znowu ustanowiliśmy się do wjazdu licząc że będzie to już tylko formalność aby w końcu wjechać. Wtedy jakiś inny pan powiedział, że mamy stanąć na pasie awaryjnym, a ja udać się do jeszcze innego punktu i dostać dodatkowy kwitek z pieczątką do naszej kolekcji. Lekko tęgawy pan o niebieskich oczach siedzący w okienku przejrzał mój paszport, wizę, coś tam wpisał do komputera, mój papierowy spinacz wpięty w pierwszą stronę nie wydał mu się niczym dziwnym. Murtda rozmawiał, ja stałem i patrzyłem przed siebie bylem sparaliżowany i słyszałem jak oddycham. Po chwili paszport do mnie wrócił i udaliśmy się w stronę auta. Wtedy niespodziewanie zaczepił nas jeszcze wojskowy, który już nas sprawdzał, zapytał czy mam kolejną kartkę z pieczątką. Nie miałem, więc musieliśmy wrócić do okienka. To była już i tak tylko formalność, miło wyglądający, spokojny pan poprosił jeszcze raz o mój dokument i wtedy usłyszałem w głowie jakby huk zsuwającej się blachy falistej – strona ze zdjęciem się zsunęła. Pan pozostał niewzruszony, popatrzył, wpisał adnotację że skoro wizę mam aktualną, to do uszkodzonej strony w paszporcie nie będzie się przyczepiał, ale poradził mi naprawić swój dokument. Nie kryłem zaskoczenia, że tak ulgowo mnie potraktowano, wróciliśmy do auta nie dowierzając w to co się właśnie stało. Po chwili zauważyłem też wiadomość od konsula, z kopią noty do irackiego MSZ, gdzie prosi służby graniczne żeby zgodzili się na mój wjazd na terytorium Północnego Iraku. Konsul się ogarnął i wysłał mi pismo akurat jak stałem na bramce, trochę późno ale nie za późno. Akurat jak mi kartki przeglądali i odkryli że podróżuje na „improwizowanym” paszporcie. Założę się że musiał byċ zirytowany, zakłóciłem jego weekendowe „dolce far niente“.

Jestem już w Erbilu i nawet jeśli panu konsulowi zajmie kilka dni, żeby uruchomić maszyny drukarskie, jestem bezpieczny albo bezpieczniejszy.

Filmowa ta moja podróż.

Samarra to historyczne miasto Mezopotamii, które osiągnęło apogeum, gdy zostało stolicą Imperium Abbasydów, a następnie zostało przeniesione do Bagdadu, które rozciągało się od Tunezji po Afganistan. Dziś turyści jak ja przybywają, aby zobaczyć słynny meczet i jego minaret, podczas gdy szyici przybywają z pielgrzymką do grobowców swoich dwóch ważnych islamskich imamów. Samarra to miasto święte. Cud archeologiczny tego miejsca to Minaret Malwiya (spirala) flagowa atrakcja turystyczna Samarry i jedna z najsłynniejszych w Iraku. Mający ok 50m wysokości budynek od kilkudziesięciu lat pozostaje najwyższym minaretem na świecie. Nie tak dawno temu odwiedzający to miejsce turyści skarżyli się na długotrwałe kontrole, które czasami kończyły się odmową władz. Inni wspominali, że ochrona czasami zatrzymuje paszporty podróżnych w zamian za bilet, zmuszając ich do powrotu do punktu kontrolnego. Z własnego doświadczenia co prawda zauważyłem, że w tej miejscowości nie było więcej punktów kontrolnych niż gdzie indziej, ale ochrona za każdym razem po prostu szybko zaglądała do mojego improwizowanego paszportu i ani razu nie musiałem z nikim rozmawiać ani czekać. Niestety, kiedy dotarliśmy na miejsce, brama była zamknięta. Murtda kazał mi się nie przejmować, znaleźliśmy rozerwany druciany plot, przeskoczyliśmy nad jakimś wałem, potem nad kanałem ze ściekami i jakby nigdy nic bokiem weszliśmy na teren minaretu. Gdy byliśmy gdzieś 50m od wieży, usłyszeliśmy wołanie strażnika, który przesiadywał w cieniu pod jednym z budynków. Nie wiem co do siebie krzyczeli, nie było prośby o łapówkę, ale na koniec na znak przewodnika musiałem odkrzyknąć „I love Iraq!”

Samarra jest kontrolowana przez szyicką milicję, która zabezpiecza ten obszar, chociaż miasto jest w dużej mierze sunnickie. I jak wspomniano powyżej, pochowanych jest tam dwóch z dwunastu szyickich imamów.

Sytuacja generalnie jest stabilna, jednak kontrowersje religijne i sekciarstwo mogą wpłynąć na jej niestabilność. Zwiedziłem ruiny w odległych rejonach miasta, w promieniu 20 km, ale nie odczuwałem zagrożenia. Mimo to przewodnik ostrzegł mnie, że obszar ten jest niestabilny i może znajdować się w strefie konfliktu, a nawet stanowić zagrożenie.

Ze strony władz nauczyłem się, że nie ma się czego obawiać. Wszyscy wydają się bardzo pomocni i uprzejmi. Przy okazji, absolutnie należy unikać robienia zdjęć przy punktach kontrolnych – wojskowych – lub czegokolwiek z nimi związanym, bez zgody milicjantów, i wtedy wszystko jest w najlepszym porządku.

Nie można zatrzymać się w Samarze, ponieważ hotele nie są dozwolone . Nie jest też możliwe przebywanie z miejscową ludnością, gdyż obcokrajowcy nie mają wstępu.

Wyjeżdżając z Sammary w kierunku Mosulu Murtada opowiedział mi o masakrze w Tikricie, miejscu urodzenia Saddama – zbiorowe egzekucje nieuzbrojonych szyickich rekrutów dokonane przez dżihadystów z Państwa Islamskiego w połowie czerwca 2014 po zajęciu miasta. ISIS opublikowało kilkadziesiąt zdjęć i nagrań z tej egzekucji, które można obejrzeć na internecie. Obejrzałem i żałuję bo nie można tych obrazów „odzobaczyć”.